Đất hỗn hợp lẫn xà bần (thường được gọi là đất xà bần hoặc đất công trình) là loại vật liệu san lấp tái chế hoặc tận dụng, bao gồm hỗn hợp đất tự nhiên (đất thịt, đất đồi, đất hố móng) pha trộn với các phế liệu xây dựng vụn vỡ như gạch vỡ, bê tông đập nhỏ, vữa xi măng, ngói vụn và đôi khi lẫn một ít tạp chất khác.
Các đặc điểm kỹ thuật và tính chất cơ lý của loại vật liệu này bao gồm:
Thành phần không đồng nhất: Tỷ lệ giữa đất và xà bần hoàn toàn không cố định, phụ thuộc vào nguồn gốc nguồn vật liệu (thường được thu gom từ các công trình phá dỡ nhà cũ, đào móng hoặc san gạt mặt bằng cũ). Kích thước các mảnh xà bần có thể dao động từ vài centimet đến vài chục centimet.
Độ cứng và độ xốp: Nhờ có các mảnh gạch, bê tông vụn làm "khung xương", loại vật liệu này có khả năng chịu lực nén cơ học tốt hơn đất thông thường và ít bị nhão hơn khi gặp nước. Tuy nhiên, độ xốp ban đầu khá cao do các khe hở giữa các mảnh xà bần lớn.
Khả năng đầm nén: Khi được lu lèn kỹ bằng các thiết bị cơ giới nặng (lu rung), phần đất mịn sẽ lấp đầy các khoảng trống giữa các mảnh xà bần, tạo ra một lớp nền móng tương đối vững chắc và cứng cáp.
Ứng dụng thực tế trong san lấp:
San lấp tôn nền vùng đất trũng sâu, ao hồ: Là giải pháp phổ biến để san lấp nhanh các khu vực sình lầy, ao sâu hoặc các bãi rác, khu đất ngập nước cần một lượng lớn vật liệu lót đáy trước khi phủ các lớp vật liệu sạch hơn lên trên.
Làm nền đường tạm, bãi tập kết vật liệu: Dùng để gia cố bề mặt các đường thi công tạm thời, bãi đỗ xe tải nặng hoặc đường công vụ cho các công trường xây dựng nhằm chống lún lầy khi trời mưa.
San nền cho các công trình chưa đòi hỏi cao về kỹ thuật móng phức tạp: Dùng cho các khu vực kho bãi ngoài trời, sân bãi ít chịu tải trọng tĩnh tinh vi.
Ưu điểm lớn nhất của đất hỗn hợp lẫn xà bần là giá thành cực kỳ rẻ (hoặc thậm chí tận dụng từ phế thải xây dựng nên chi phí mua bán và vận chuyển rất thấp), giúp tiết kiệm đáng kể chi phí san lấp ban đầu cho các dự án lớn, đồng thời góp phần tái chế vật liệu xây dựng, bảo vệ môi trường.
Tuy nhiên, nhược điểm chí mạng của loại vật liệu này là tạp chất hữu cơ và dị vật lẫn lộn (như rác nhựa, sắt vụn, gỗ mục, ống nước cũ) có thể sót lại. Thêm vào đó, do kết cấu không đồng đều, nguy cơ lún lệch cục bộ theo thời gian là rất cao khi các mảnh xà bần bị vỡ vụn thêm dưới tải trọng lớn hoặc phần đất mùn bên trong bị rửa trôi. Do đó, vật liệu này tuyệt đối không được khuyến khích dùng để san lấp nền móng cho các công trình dân dụng kiên cố, nhà cao tầng hay các khu vực có yêu cầu kỹ thuật khắt khe về độ ổn định lâu dài.
Mạnh Hà là đơn vị chuyên cung cấp vật liệu xây dựng và thi công san lấp mặt bằng uy tín tại Củ Chi.